İnfaz (yatar) süresi hesaplama

Nasıl hesaplanır?

• Koşullu salıverilme. İyi hâlli hükümlü, cezasının belirli bölümünü kurumda geçirdiğinde koşullu salıverilebilir (5275 sayılı Kanun md. 107/1). Süreli hapiste oran genel olarak yarısıdır; kasten öldürme, işkence ve eziyet, özel hayata karşı suçlar gibi md. 107/2 (a)–(h)‘de sayılan suçlarda üçte ikisidir (md. 107/2). Örgüt suçlarında ve ilk tekerrürde üçte iki (md. 107/4, 108/1), ikinci defa tekerrürde dörtte üç uygulanır (md. 108/3, 7550 sayılı Kanunla değişik).
• TCK md. 102/2, 103, 104/2-3 ve 188. Yetişkinler için koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür (md. 108/9); bu suçlar 28 Haziran 2014’ten önce işlenmişse üçte ikidir (geçici md. 9/4). Çocuklar için md. 108/9 uygulanmaz; cinsel suçlar ile uyuşturucu imal ve ticareti md. 107/2 (e) ve (g) uyarınca üçte ikidir. Fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış kişi hakkında tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK md. 58/5).
• Müebbet cezalar. Ağırlaştırılmış müebbette 30, müebbette 24 yıl kurumda geçirilir (md. 107/2); örgüt suçlarında 36 ve 30 yıl (md. 107/4); tekerrürde, çocuğa karşı işlenen suçlarda ve md. 108/9’daki suçlarda 39 ve 33 yıl (md. 108/1, 108/8, 108/9). Birden fazla süreli hapiste kurumda geçirilecek süre en fazla 28 yıldır, md. 107/4, 108/1 ve 108/9 hâllerinde 32 yıl (md. 107/3-e, 107/4-e, 108/1-c).
• Sürenin sayılması. Hapis cezasında bir ay otuz gün, bir yıl on iki ay sayılır ve günün artakalanı hesaba katılmaz (TCK md. 61/6). Araç, cezayı bu ölçüyle güne çevirir, oranı uygular ve bulunan süreyi başlangıç tarihine takvim hesabıyla ekler. Gözaltı ve tutuklulukta geçen süre hükmolunan cezadan indirilir (TCK md. 63); araç bu günleri başlangıçtan önce geçmiş saymak için başlangıç tarihinden geri alır.
• Denetimli serbestlik. Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlü talep ederse, cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmı denetimli serbestlik tedbiriyle infaz edilebilir (md. 105/A/1). 30 Mart 2020 dâhil bu tarihe kadar işlenen suçlarda bu süre üç yıldır (geçici md. 6/1); kasten öldürme, işkence ve eziyet, cinsel dokunulmazlığa ve özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dördüncü–Yedinci Bölümlerindeki (devletin güvenliğine karşı) suçlar, terör suçları ve üstsoya, altsoya, eşe, kardeşe veya kendini savunamayacak kişiye karşı kasten yaralama bu hükmün dışındadır. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda ayrıca, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri (en az beş gün) kurumda geçirilmiş olmalıdır (md. 105/A/1 son cümle, 7550 sayılı Kanun; geçici md. 11).
• 31 Temmuz 2023 ve öncesindeki suçlar. Geçici md. 10/6 (7571 sayılı Kanunla değişik) dışlanmayan suçlarda, talep üzerine ve açık ceza infaz kurumunda en az üç ay kalmak koşuluyla denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanmayı öngörür. Araç “üç yıl erken"i denetimli serbestlik süresine eklenen üç yıl olarak okur (örneğin 1 + 3 = 4 yıl) ve bu tarihi ayrı bir satırda gösterir.
• Çocukların kurumda geçirdiği günler. 30 Mart 2020’ye kadar işlenen suçlarda onbeş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçen bir gün üç gün, onsekiz yaşına kadar bir gün iki gün sayılır (geçici md. 6/4). Sonraki suçlarda onbeş yaşına kadar geçen bir gün iki gün sayılır; kasten öldürme, TCK md. 102, 103, 188 ve 220 hariçtir (md. 107/5, 7593 sayılı Kanunla değişik).

Hesaba katılmayanlar

• Hükümlünün hâli. Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik iyi hâl ister; disiplin cezaları ve iyi hâlin kaybı hesaplanmaz. Kararı infaz hâkimi verir (md. 107/11). Açık ceza infaz kurumuna ayrılma koşulları ve ayrılma tarihi de hesaplanmaz; denetimli serbestlik bu kurumda bulunmayı gerektirir.
• Özel rejimler. Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar, TCK md. 302-325’teki suçlar ve ağırlaştırılmış müebbette koşullu salıverilmenin hiç uygulanmadığı hâller (md. 107/16; geçici md. 2). Birden fazla cezanın farklı oranlarla birleştiği hükümler; birden fazla müebbet veya müebbet ile süreli ceza (md. 107/3) de kapsam dışıdır.
• Diğer imkânlar. Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadınlar ile ağır hasta, engelli ve yaşlılar için md. 105/A/3, geçici md. 6/2 ve md. 110; Covid-19 izinleri (geçici md. 9, 10/1-5); af ve cezanın ertelenmesi.
• Hukuki okumalar. Mevzuatın suç tarihindeki metni ile bugünkü metnin karşılaştırılması (TCK md. 7/2-3) yapılmaz: araç, 7 Kasım 2026’da yürürlükte olan metni uygular ve yalnızca kanunun kendi tarihlerini ayırır. Gün kesirleri, ay sonu günleri ve gözaltı günlerinin onda bir şartında sayılması gibi ayrıntılarda infaz biriminin hesabı bir iki gün farklı olabilir; resmî tarih müddetnamededir.

Örnek

Dokuz yıl süreli hapis cezası; genel bir suç, 10 Ekim 2023’te işlenmiş, hükümlü 1990 doğumlu. 100 gün tutuklu kalmış, infaz 15 Mart 2024’te başlamış. Cezanın yarısı 4 yıl 6 aydır; 100 günlük tutukluluk başlangıcı 6 Aralık 2023’e çeker. Koşullu salıverilme 6 Haziran 2028’dir; infazın başlangıcından o güne 1544 gün vardır. Suç 30 Mart 2020’den sonra, 31 Temmuz 2023’ten sonra ve 4 Haziran 2025’ten önce işlendiği için geçici md. 6/1, 10/6 ve 11 uygulanmaz; denetimli serbestlik bir yıl önce, 6 Haziran 2027’de mümkün olur.