Veraset ve intikal vergisi hesaplama

Nasıl hesaplanır?

• Vergiyi mal iktisap eden kişi öder; her mirasçı ve bağış alan ayrı mükelleftir (VİVK md. 5). Artan oranlı tarife, herkesin kendi matrahına ayrı ayrı uygulanır.
• Matrah, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerinden, md. 12’deki borç ve masrafların düşülmesiyle kalan tutardır (md. 10, 12). Bu tutarı siz girersiniz.
• İstisna (md. 4): altsoy (evlatlıklar dahil) ve eşten her birine isabet eden miras hissesinin belirli bir tutarı vergi dışıdır; altsoy yoksa eşe isabet eden hissede bu tutar iki katıdır (md. 4/b). İvazsız intikallerde ayrı bir tutar vardır (md. 4/d). Tutarlar her yıl, önceki yılın tutarı yeniden değerleme oranında artırılarak belirlenir (md. 4/son fıkra) ve Gelir İdaresi Başkanlığının genel tebliğiyle ilan edilir. Diğer mirasçılar için md. 4/b istisnası yoktur.
• Tarife (md. 16): matrahın ilk diliminden başlayarak her dilime kendi oranı uygulanır; miras ve ivazsız intikal için oranlar ayrıdır. Dilim tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (md. 16/3).
• Bir kişiye anne, baba, eş veya çocuklarından yapılan ivazsız intikalde (evlatlıktan evlat edinene yapılanlar hariç) ivazsız intikal tarifesindeki oranların yarısı uygulanır (md. 16/2).
• Vergi, tahakkukundan itibaren üç yıl içinde, her yıl mayıs ve kasım aylarında eşit tutarlarla ödenir (md. 19).
• Gelir İdaresi Başkanlığının açıklamasına göre mirasta, mal istisna tutarının altında kalsa da beyanname verilir; ivazsız intikalde istisnanın altında kalan tutar için verilmez. Beyanname süreleri md. 9’dadır.

Örnek

2026 yılında ölen kişinin iki çocuğundan her birine 4.400.000 TL’lik miras payı düşmüştür. Çocuk için 2026 istisnası 2.907.136 TL’dir; matrah 4.400.000 − 2.907.136 = 1.492.864 TL olur ve tamamı %1’lik ilk dilimde kaldığından vergi 14.928,64 TL’dir. Diğer çocuk da aynı tutarı öder. Bu hesap, Gelir İdaresi Başkanlığının mirasçılar rehberindeki birinci örnekle aynıdır.

Hesaba katılmayanlar

• Malların değerlenmesi (md. 10) ile borç ve masrafların, yabancı ülkede ödenen verginin indirilmesi (md. 12): sonucu bunlardan sonraki değerle siz hesaplarsınız.
• Aynı kişiye aynı yıl içinde yapılan birden çok ivazsız intikalin birlikte değerlendirilmesi; araç tek bir edinimi hesaplar.
• Şehit yakınlarına tanınan daha yüksek istisna (md. 4/h), md. 4’teki diğer istisnalar (ev eşyası, örf ve âdete göre verilen hediyeler, kuru mülkiyet vb.) ve md. 3’teki muafiyetler.
• Gelir Vergisi Kanunu mükerrer md. 20/D istisnasından yararlananların veraset yoluyla edindiği mallarda %1 oran (md. 16, 2026’da eklenen fıkra); yarışma ve çekiliş ikramiyelerinde %20 oran (md. 16/son).
• Cumhurbaşkanının tarife dilim tutarlarını yarısına kadar artırma veya indirme yetkisi (md. 16/3); bu yetki kullanılırsa sonuç değişir.
• 2027 ve sonraki yıllar: bu yılların tutarları ilgili genel tebliğ yayımlanınca eklenir; tabloda yer almayan yıl için hesap yapılmaz.