Bilişim hukuku

Genel bakış: hangi yol, hangi makam?

İnternetteki bir içerik üç ayrı hukuki soruna yol açabilir: kişilik haklarını veya özel hayatı ihlal edebilir, kişisel verilerin işlenmesine ilişkin olabilir ya da bir suç oluşturabilir. Her birinin yolu, karar veren makamı ve süresi farklıdır.

İçerik kaldırma ve erişim engeli

Kavramlar. 5651 sayılı Kanun (bu sayfada 5651) iki ayrı sonucu birbirinden ayırır. İçeriğin yayından çıkarılması, içeriğin içerik veya yer sağlayıcı tarafından sunuculardan çıkarılmasıdır. Erişimin engellenmesi ise alan adına, IP adresine veya tek bir içeriğe (URL) erişimin kapatılmasıdır; içerik yerinde durur (md. 2/1-o, ö). İçerik sağlayıcı içeriği üreten veya sunan kişidir; yer sağlayıcı içeriği barındıran sistemi işletir; erişim sağlayıcı kullanıcıya internet erişimi verir; sosyal ağ sağlayıcı kullanıcıların içerik paylaşmasına imkân verir (md. 2/1-e, f, m, s). İçerik sağlayıcı sunduğu her içerikten sorumludur (md. 4/1). Yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcı, içeriği önceden denetlemek zorunda değildir (md. 5/1, 6/2).

9. maddenin iptali. 5651 md. 9, kişilik haklarının ihlali nedeniyle sulh ceza hâkimliği aracılığıyla içeriğin kaldırılmasını ve erişimin engellenmesini mümkün kılıyordu. Anayasa Mahkemesi, 11 Ekim 2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla maddeyi iptal etti. Karar 10 Ocak 2024 tarihli ve 32425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal, yayımdan dokuz ay sonra, 10 Ekim 2024’te yürürlüğe girdi. Mahkeme, hâkimliklerin çelişmeli yargılama yapmadan karar verdiğini, gerekçelerin genel kaldığını ve erişim engelinin süresiz uygulanabildiğini belirtmiş; bunu ifade ve basın özgürlüğüne ağır bir müdahale saymıştır (Anayasa Mahkemesi basın duyurusu).

Kasım 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki birleştirilmiş metinde md. 9 yalnızca iptal notuyla yer alır ve yerine konmuş bir hüküm görünmemektedir. 2026’da 5651’i değiştiren 7578 ve 7590 sayılı Kanunlar md. 9’a dokunmamıştır. Kanunda md. 9’a yapılan atıflar ise kalmıştır (md. 5/2; Ek md. 4 f. 9). Bu nedenle, kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle sulh ceza hâkimliğinden içerik kaldırma istemenin bugün kanunda karşılığı yoktur; iptalden sonraki uygulama da henüz oturmamıştır. Aşağıdakiler, kanun metninden okunabilen yollardır.

Bildirim: içerik, yer ve sosyal ağ sağlayıcı. Kanun bir “uyarı yöntemi” tanımlar: hakkının ihlal edildiğini ileri süren kişi önce içerik sağlayıcıya, makul sürede sonuç alınamazsa yer sağlayıcıya iletişim adresleri üzerinden bildirimde bulunur (md. 2/1-r). Yer sağlayıcı, hukuka aykırı içeriği 8. ve 9. maddelere göre haberdar edilirse yayından çıkarmakla yükümlüdür (md. 5/2); md. 9 iptal edildiği için bu hükmün kişilik hakkı ihlallerinde nasıl işleyeceği belirsizdir. Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, kişilerin başvurularına en geç 48 saat içinde olumlu veya olumsuz cevap vermekle, olumsuz cevabı gerekçeli yazmakla yükümlüdür (Ek md. 4 f. 3). Bu yükümlülük 1 Kasım 2026’dan beri md. 9 ve 9/A içerikleriyle sınırlı değildir; 7578 sayılı Kanun md. 22 bu sınırlamayı metinden çıkarmıştır. Yeni ifadenin hangi başvuruları kapsadığı konusunda uygulama henüz yoktur.

Özel hayatın gizliliği: Siber Güvenlik Başkanlığı ve sulh ceza hâkimi (md. 9/A). Yalnızca özel hayatın gizliliğinin ihlali bakımından geçerlidir; onur ve itibara yönelik saldırılar bu yolun dışındadır. Yetkili idare 31 Temmuz 2026’ya kadar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu idi; 7590 sayılı Kanunla görev Siber Güvenlik Başkanlığı’na geçmiştir.

1. Başvuruyu hazırlayın. İstekte yayının tam adresi (URL), hakkın hangi yönlerden ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayan bilgiler bulunur; eksik başvuru işleme konulmaz (md. 9/A f. 2).
2. Başkanlığa başvurun. Kişi doğrudan Başkanlığa başvurur (f. 1). Başkanlık talebi derhâl Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne bildirir; erişim sağlayıcılar tedbiri derhâl, en geç dört saat içinde uygular (f. 3). Tedbir yalnızca ilgili yayın, bölüm, resim veya video için URL düzeyinde uygulanır (f. 4); içeriği sunucudan silmez.
3. Talebi 24 saat içinde hâkime sunun. Başvuran, talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim en geç kırk sekiz saat içinde karar verir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (f. 5).
4. Sonucu izleyin. İçerik yayından çıkarılırsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır (f. 7). Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Başkanın emriyle erişim doğrudan engellenebilir; bu karar da 24 saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim 48 saat içinde karar verir (f. 8–9). Hâkim kararına itiraz yetkisi metinde açıkça Başkana tanınmıştır (f. 6); kararın muhatabı olan yayın sahibinin başvuracağı yol ayrıca değerlendirilmelidir.

Kişilik hakkı: asliye hukuk mahkemesi. Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırıda bulunulan kişi, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir (TMK md. 24). Davacı saldırı tehlikesinin önlenmesini, süren saldırıya son verilmesini, etkileri sürüyorsa hukuka aykırılığın tespitini, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesini ya da yayımlanmasını, ayrıca maddi ve manevi tazminat ile hukuka aykırı saldırıdan doğan kazancın kendisine verilmesini isteyebilir (md. 25). Hâkim, manevi tazminat yerine veya ona ek olarak, saldırıyı kınayan bir karar verip yayımlanmasına hükmedebilir (TBK md. 58).

1. Delilleri saklayın. İçeriğin adresi, tarih ve saatli ekran görüntüleri, hesap veya yayıncı bilgisi ve bildirimlerin kanıtı sonradan elde edilemeyebilir.
2. Mahkemeyi belirleyin. Görevli mahkeme, aksine bir düzenleme olmadıkça asliye hukuk mahkemesidir (HMK md. 2). Davacı kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir (TMK md. 25/5); haksız fiillerde fiilin işlendiği ya da zararın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkilidir (HMK md. 16).
3. İhtiyati tedbir isteyin. Gecikme nedeniyle ciddi bir zarar doğacağından endişe edilen hâllerde mahkeme, bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi her türlü tedbire karar verebilir (HMK md. 389, 391/1). Tedbir dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden istenir; talep eden haklılığını yaklaşık olarak ispatlar ve zorunluluk varsa karşı taraf dinlenmeden de karar verilebilir (md. 390). Talep eden, haksız çıkarsa karşı tarafın uğrayacağı zarar için teminat gösterir; mahkeme gerekçesini belirterek teminat aramayabilir (md. 392).
4. Süreleri izleyin. Tedbirin uygulanması, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde istenmezse tedbir kendiliğinden kalkar (md. 393/1). Tedbir dava açılmadan verilmişse, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalıdır (md. 397/1). Karşı taraf, tedbire bir hafta içinde itiraz edebilir (md. 394/2).

Erişim Sağlayıcıları Birliği, 8 ve 8/A madde kapsamı dışındaki tüm içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesine yönelik kararların uygulanması için kurulmuştur (md. 6/A f. 1). Hukuk mahkemesi kararlarının bu yolla ve yabancı platformlara karşı nasıl uygulanacağı, md. 9’un iptalinden sonra henüz oturmamıştır.

Platformun sorumluluğu ve tazminat. Hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla saptanan içerik sosyal ağ sağlayıcıya bildirilir ve sağlayıcı bildirimden sonra 24 saat içinde içeriği çıkarmaz veya erişimi engellemezse, doğan zararlardan sorumlu olur. Bu sorumluluk için önce içerik sağlayıcıya dava açılması aranmaz (Ek md. 4 f. 14). Tazminat istemi, zararı ve sorumluyu öğrenmeden başlayarak iki yıl, her hâlde fiilden başlayarak on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; ceza kanunları daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır (TBK md. 72).

Resmî makamların verdiği kararlar (md. 8 ve 8/A). Bunlar kişilerin başvurusuyla verilen tedbirler değildir; ancak içeriğin kaldırılması veya erişimin kapatılması bakımından en sık karşılaşılan kararlardır. Md. 8, TCK’daki belirli suçlar (intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar için yer ve imkân sağlama) ile bazı özel kanunlardaki suçlar için, yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlara ilişkindir (md. 8/1). Karar soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme tarafından verilir; gecikmesinde sakınca varsa Cumhuriyet savcısı da verebilir, ancak 24 saat içinde hâkim onayına sunar ve hâkim en geç 24 saat içinde karar verir (md. 8/2). Md. 8/A ise yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlık sebepleriyle hâkim tarafından, gecikmesinde sakınca varsa Cumhurbaşkanlığı veya ilgili bakanlıkların talebi üzerine Siber Güvenlik Başkanı tarafından verilir; Başkan kararını 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunar, hâkim 48 saat içinde açıklamazsa karar kendiliğinden kalkar (md. 8/A f. 1–2). Her iki maddede de karar derhâl, en geç dört saat içinde uygulanır (md. 8/5; 8/A f. 1). Anayasa Mahkemesi aynı 2023 tarihli kararla md. 8’in bazı ibarelerini de iptal etmiştir (md. 8 f. 4 ve 11).

Karara itiraz ve Anayasa Mahkemesi. Koruma tedbiri olarak verilen içerik kaldırma veya erişim engelleme kararına Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir (5651 md. 8/2). İtiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie verilecek dilekçeyle yapılır (CMK md. 268/1); itirazı inceleyecek merci md. 268/3’te gösterilmiştir. İtiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz (md. 269/1). Başvuru yolları tükendikten sonra, Anayasa’da güvence altına alınmış bir hakkın kamu gücü tarafından ihlal edildiği ileri sürülerek, otuz gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılabilir; başvuru harca tabidir (6216 sayılı Kanun md. 45/2, 47/2, 47/5).

Unutulma hakkı

Dayanak. Unutulma hakkı adıyla bir kanun hükmü yoktur. Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), 23 Haziran 2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararında, hakkın ayrı bir hak olarak tanımlanmasına gerek bulunmadığını; mevcut hükümlerle, yani Anayasa md. 20/3, KVKK md. 4, 7, 11 ve Silme Yönetmeliği md. 8 ile karşılanabileceğini belirtmiştir. KVKK md. 7/1’e göre, işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkarsa kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir; talep, işleme şartlarının tamamı ortadan kalkmışsa en geç otuz günde sonuçlandırılır, aksi hâlde veri sorumlusu gerekçeli ret cevabı verebilir (Yönetmelik md. 7/1, 12).

Anayasa Mahkemesi. N.B.B. kararında (B. No: 2013/5653, Genel Kurul, 3 Mart 2016) başvurucu, 1998 ve 1999 tarihli, uyuşturucu kullanımından para cezası verildiğini bildiren üç haberin yaklaşık 14 yıl sonra hâlâ çevrim içi erişilebilir olmasından şikâyet etmişti. Dosya, sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuruyla başlamıştı; kişilik hakları nedeniyle içerik kaldırma yetkisi veren 9. madde ise 10 Ekim 2024’ten beri yürürlükte değildir. Mahkeme, basın arşivinin silinmesinin gerekmediğini, kişisel verileri bulunmayı kolaylaştıran bilgilerin çıkarılmasının veya erişimin engellenmesinin daha az müdahaleci bir yol olduğunu belirtmiş; haberin güncelliğini yitirdiğini, haber değeri taşımadığını, başvurucunun kamusal bir rolü bulunmadığını ve haberin kolay bulunur kalmasında kamu yararı görülmediğini değerlendirerek Anayasa md. 17 bakımından ihlal bulmuştur (Anayasa Mahkemesi basın duyurusu). Karar, belirli ölçütleri gösterir; her olaydaki sonuç, süre ve haber değeri gibi unsurların tartılmasına bağlıdır.

Kurul’un yaklaşımı. Kurul, ad ve soyadla yapılan aramalarda çıkan sonuçların indeksten çıkarılması taleplerinde arama motorlarını veri sorumlusu sayar. Sıra şöyledir: kişi önce arama motoruna başvurur; talep reddedilirse veya cevap verilmezse Kurul’a şikâyet edebilir; mahkemeye doğrudan başvurmak da mümkündür (2020/481). Kurul, her olayda kişinin hakları ile kamunun bilgiye erişim yararı arasında bir denge testi yapar ve şu ölçütleri öncelikle dikkate alır; liste sınırlı değildir ve güncellenebilir:

• kişinin kamusal yaşamdaki rolü (kamusal rolü olanların talepleri kabul görme ihtimali daha düşüktür; özel hayata ilişkin bilgilerde ihtimal yüksektir);
• kişinin çocuk olması;
• bilginin doğruluğu (yanlış olduğunu ileri süren kişinin bunu ispatlaması beklenir);
• bilginin iş yaşamına mı, özel yaşama mı ilişkin olduğu;
• içeriğin hakaret, onur kırıcı ya da iftira niteliği taşıması (Kurul bu hâllerde mahkeme yolunu daha doğru bulur);
• özel nitelikli veri veya adres, telefon, mali bilgi gibi mahremiyeti yakından ilgilendiren veri olması;
• bilginin güncelliği ve aradan geçen süre (mutlak bir kural değildir);
• önyargı yaratması ve kişi için risk (kimlik hırsızlığı, takip) doğurması;
• bilginin kişinin kendisi tarafından yayımlanmış olması;
• içeriğin gazetecilik faaliyeti kapsamında olması;
• yayımlanmasında yasal bir zorunluluk bulunması;
• ilgili suçun niteliği ve zamanı (çok eski ve görece küçük suçlarda kabul ihtimali daha yüksektir).

Arama sonucu ile kaynak sayfa. Kurul, 10 Kasım 2022 tarihli ve 2022/1201 sayılı kararında, 2000 tarihli Resmî Gazete’de yer alan ve beraat kararı içeren bir ilanın ad ve soyadla yapılan aramada çıkmasını, aradan 20 yıldan fazla süre geçmesi ve yayımlanmasında kamu yararı görülmemesi nedeniyle indeksten çıkarılması gereken sonuç saymıştır; karar yalnızca indeksleme konusundadır, kaynak sayfanın kaldırılmasını konu almaz. Kurul, 28 Aralık 2023 tarihli ve 2023/2185 sayılı kararında ise bir gazetenin çevrim içi arşivindeki 2001 tarihli bir haberin arşivde tutulmasını ifade özgürlüğü kapsamındaki işleme olarak değerlendirmiş (KVKK md. 28/1-c) ve arşivden kaldırılması için Kanun kapsamında bir işlem yapılmasına gerek görmemiştir; haberin ad ve soyadla aramada görünürlüğüne ilişkin talebin ise öncelikle arama motorlarına yöneltilmesi gerektiğini belirtmiştir. Aynı karar, gazetenin başvuruya süresinde ve gerekçeli cevap vermesi gerektiğini de hatırlatır. KVKK md. 28/1-c, kişisel verilerin ifade özgürlüğü kapsamında işlenmesini, kişilik haklarını veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmemek ya da suç teşkil etmemek kaydıyla Kanun kapsamı dışında tutar.

Adımlar.

1. Hedefi belirleyin. Kaldırılmasını istediğiniz şey arama sonucu mu, kaynak sayfa mı? İkisi için başvuru yapılacak veri sorumlusu ve gerekçe farklıdır. Adresleri (URL) ve arama ifadesini kaydedin.
2. Önce arama motoruna başvurun. Başvuruyu KVKK md. 13’e göre, aşağıdaki “KVKK şikâyeti” bölümündeki usulle, Türkçe yapın. Arama motoru, başvurunun biçimini ve istenen belgeleri kendisi belirler (2020/481).
3. Cevabı bekleyin. Talep reddedilirse veya 30 gün içinde cevap alınamazsa, aşağıdaki süreler içinde Kurul’a şikâyet edilebilir. Kurul’a şikâyetle birlikte, ya da bunun yerine, mahkemeye de başvurulabilir; mahkemeye başvuru için veri sorumlusuna önceden başvurmak gerekmez (Kurul, Başvuru hakkı sayfası).
4. Kaynağa karşı ayrı yol seçin. Haber veya içeriğin kaynağından kaldırılması için yayıncıya, gerekirse mahkemeye başvurulur (TMK md. 24–25). Kurul, bir gazete arşivi örneğinde ifade özgürlüğü istisnasını (md. 28/1-c) esas almıştır.

Sınırlar. Sonuç önceden söylenemez: aynı ölçütler farklı olaylarda farklı sonuç verir. Bu sayfada Yargıtay ve Danıştay kararları ele alınmamıştır. Hakaret veya iftira niteliğindeki içerik için Kurul mahkeme yolunu daha doğru bulur. Arama motoru yurt dışında yerleşikse, Kurul kararının ona karşı nasıl uygulanacağı bu sayfada ele alınmamıştır; KVKK md. 2, Kanunun kapsamını veri sorumlusunun yerleşim yerine göre belirlemez.

KVKK şikâyeti: veri sorumlusuna başvuru ve Kurul’a şikâyet

Haklar. Herkes, veri sorumlusuna başvurarak şunları isteyebilir (KVKK md. 11): kişisel verisinin işlenip işlenmediğini öğrenmek; işlenmişse bilgi talep etmek; işleme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenmek; verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilmek; eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesini istemek; md. 7’deki şartlarda silinmesini veya yok edilmesini istemek; bu işlemlerin üçüncü kişilere bildirilmesini istemek; münhasıran otomatik sistemlerle analiz sonucu aleyhine çıkan sonuca itiraz etmek; kanuna aykırı işleme nedeniyle uğranan zararın giderilmesini talep etmek. Veri sorumlusu, işleme amaç ve vasıtalarını belirleyen gerçek veya tüzel kişidir (md. 3/1-ı).

Kim karar verir? Önce veri sorumlusu (md. 13). Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet edilir (md. 14). Kurul’un işlemlerine karşı idare mahkemesinde dava açılabilir.

1. Başvuruyu Türkçe hazırlayın. Başvuruda şunlar bulunur: ad ve soyad (yazılı başvuruda imza); T.C. vatandaşları için kimlik numarası, yabancılar için uyruk ve pasaport numarası veya varsa kimlik numarası; tebligata esas yerleşim yeri veya iş yeri adresi; varsa e-posta, telefon ve faks; talep konusu. İlgili bilgi ve belgeler eklenir (Tebliğ md. 4/2, 5/2–3).
2. Uygun yöntemle gönderin. Yazılı olarak ya da kayıtlı elektronik posta (KEP), güvenli elektronik imza, mobil imza, veri sorumlusuna daha önce bildirilmiş ve sistemde kayıtlı e-posta adresi veya başvuru için geliştirilmiş bir yazılım ya da uygulama aracılığıyla yapılır (Tebliğ md. 5/1). Yazılı başvuruda başvuru tarihi, evrakın veri sorumlusuna veya temsilcisine tebliğ edildiği tarihtir; diğer yöntemlerde başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarihtir (md. 5/4–5). Gönderim ve ulaşma kanıtını saklayın.
3. 30 günü bekleyin. Veri sorumlusu talebi, niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde, ücret alınmadan sonuçlandırır; işlem ayrıca bir maliyet gerektiriyorsa Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir (KVKK md. 13/2). Tebliğ’e göre on sayfaya kadar yazılı cevap ücrete tabi değildir; fazlası için md. 7’deki sayfa başı ücret uygulanır. Veri sorumlusu talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabı yazılı ya da elektronik ortamda bildirir (md. 13/3). Başvuru veri sorumlusunun hatasından kaynaklanıyorsa alınan ücret iade edilir.
4. Kurul’a süresi içinde şikâyet edin. Şikâyet, veri sorumlusunun cevabının öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır (md. 14/1). Bu süreleri aşağıdaki örnek gösterir.
5. Şikâyeti eksiksiz verin. Kurul’un 30 Mart 2021 tarihli duyurusuna göre şikâyette ad, soyad, imza ve adres; vekil varsa geçerli vekâletname; veri sorumlusuna başvurulduğunu ve tarihini gösteren belge; veri sorumlusunun varsa cevabı ve öğrenme tarihi; delil ve belgeler; açık bir konu ve talep ile konunun mahkemeye taşınıp taşınmadığı bulunmalıdır. Şikâyet usul şartlarını taşımıyorsa esastan incelenmez.

Örnek (varsayımsal). Gün sayısı başvuru tarihinden başlar (başvuru tarihi 0. gün). Tatil günleri gibi ayrıntılar örneğe katılmamıştır; sınıra bırakmayın.

Durum	Şikâyet için son gün	Neden
Cevap 10. günde öğrenildi	40. gün	Cevabın öğrenilmesinden 30 gün (md. 14/1); başvurudan 60 günün içindedir
Cevap 45. günde öğrenildi	60. gün	Cevaptan 30 gün 75. güne denk gelir; ancak her hâlde başvurudan 60 gün
Cevap gelmedi	31.–60. gün	30 günlük cevap süresi dolunca şikâyet edilebilir; son gün 60. gündür

Kurul’un incelemesi. Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenirse resen inceleme yapar; veri sorumlusu istenen bilgi ve belgeleri on beş gün içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân vermek zorundadır (md. 15/1, 3). Kurul şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (md. 15/4). İhlali saptarsa, hukuka aykırılıkların giderilmesine karar verir; bu karar tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir (md. 15/5). Telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacaksa ve açıkça hukuka aykırılık varsa Kurul, veri işlenmesinin veya verinin yurt dışına aktarılmasının durdurulmasına karar verebilir (md. 15/7). Kurul kararlarını yerine getirmeyenlere idari para cezası verilir (md. 18/1-c); tutarlar bu sayfada verilmemiştir, güncel tutar Kanun metninden izlenmelidir.

Dava yolları. Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir (md. 18/3); bu hüküm 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girdi ve o tarihte sulh ceza hâkimliklerinde görülmekte olan başvurular orada sürer (7499 sayılı Kanun; KVKK geçici md. 3/2). Kurul kararlarına karşı dava süresi özel kanunda ayrıca gösterilmediğinden altmış gündür (İYUK md. 7/1). Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (KVKK md. 14/3). Silme yükümlülüğünü yerine getirmeyenler Türk Ceza Kanunu md. 138’e göre cezalandırılır (KVKK md. 17/2).

Şikâyetin iletilmesi. Kurul, şikâyetler için çevrim içi bir modül (sikayet.kvkk.gov.tr) işletmektedir; modül 9 Ocak 2020’de açılmış, avukatların vekâleten şikâyet iletebilmesi 27 Mart 2023’te sağlanmıştır (Kurul duyuruları). Yazılı şikâyette imza ve adres gerekir (KVKK md. 15/2 ve Kurul’un 2021 duyurusu).

Yurt dışında yaşayanlar ve yabancı platformlar

• Başvuru dili. Veri sorumlusuna başvuru Türkçe yapılır (Tebliğ md. 4/2). Yabancı uyruklu başvuran uyruğunu ve pasaport numarasını yazar (md. 5/2-b).
• Temsil. Kurul’a şikâyet, avukat aracılığıyla vekâleten iletilebilir; vekil bulunan şikâyetlerde geçerli vekâletname istenir. Yurt dışından vekâletname için bkz. İngiltere’den vekâletname vermek.
• Yabancı sosyal ağlar. Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcı, Türkiye’de kendisine yapılan bildirim ve talepleri karşılamaya yetkili en az bir temsilci belirlemek, bunun iletişim bilgisini internet sitesinde yayımlamak ve Başkanlığa bildirmek zorundadır. Temsilci gerçek kişiyse Türkiye’de mukim bir Türk vatandaşı olmalıdır. Günlük erişimin on milyonu aşması hâlinde temsilci teknik, idari, hukuki ve mali yönden tam yetkili olmalı, tüzel kişiyse sağlayıcı tarafından sermaye şirketi olarak kurulmuş bir şube olmalıdır. Yükümlülüğü yerine getirmeyen sağlayıcıya idari para cezası, reklam yasağı ve bant genişliğinin daraltılması gibi kademeli yaptırımlar öngörülmüştür (5651 Ek md. 4 f. 1–2).
• Dava yeri. Kişilik hakkı davası davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (TMK md. 25/5); yurt dışında yerleşik bir davacı için hangi yetki kuralının işleyeceği olayın özelliğine bağlıdır.
• Anayasa Mahkemesi. Bireysel başvuru doğrudan ya da mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla yapılabilir (6216 sayılı Kanun md. 47/1).

Bilişim suçları için suç duyurusu

Bir bilişim sistemine hukuka aykırı girilmesi, sistemin işleyişinin engellenmesi veya bozulması, verilerin değiştirilmesi ya da yok edilmesi ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması Türk Ceza Kanunu’nda suçtur (md. 243–245). Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, başkasına verilmesi veya ele geçirilmesi için md. 135–136 uygulanır (KVKK md. 17/1). Bu fiiller için Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Suçların maddeleri, cezaları, şikâyet ve uzlaştırma durumu ile soruşturmanın işleyişi ceza hukuku sayfasının bilişim suçları bölümünde anlatılmıştır; burada tekrarlanmamıştır.

Süreler tek tabloda

Sık yapılan hatalar

• Sulh ceza hâkimliğine md. 9 ile başvurmak. Madde 10 Ekim 2024’ten beri yürürlükte değildir; özel hayat dışındaki kişilik hakları için hukuk mahkemesi yolu vardır (TMK md. 24–25).
• Md. 9/A’da 24 saati kaçırmak. Başvuru Başkanlığa yapılsa da talebi hâkime sunma yükü başvurandadır; sunulmazsa süreç tamamlanmaz (md. 9/A f. 5).
• Veri sorumlusuna başvurmadan Kurul’a şikâyet etmek. Başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yapılamaz (KVKK md. 14/2).
• 30 ve 60 günden birini unutmak. Cevabı öğrendikten sonra 30 gün, her hâlde başvurudan 60 gün geçmişse şikâyet süresi dolmuştur (md. 14/1).
• Başvuruyu yabancı dilde yapmak veya kimlik ve adresi eksik bırakmak. Tebliğ başvurunun Türkçe yapılmasını arar (md. 4/2); kimlik ve tebligata esas adres bilgisi zorunludur (md. 5/2). Eksik şikâyet esastan incelenmeyebilir.
• Arama sonucuyla kaynak sayfayı karıştırmak. Arama sonucundan kaldırma sayfayı kaynak sitede silmez; Kurul, bir gazete arşivi örneğinde kaynaktan kaldırma için Kanun kapsamında işlem yapılmasına gerek görmemiştir (2023/2185; KVKK md. 28/1-c).

Hazırlanacak belgeler

• Kimlik belgesi; yabancılar için pasaport; vekille işlem yapılacaksa geçerli vekâletname.
• İçeriğin tam adresleri (URL), tarih ve saatli ekran görüntüleri ve arama ifadesi.
• İçeriği yayımlayan hesabın veya sitenin bilgileri ve yayıncıya yapılan bildirimlerin kanıtı.
• Özel hayatın gizliliği ihlalinde, hakkın hangi yönden ihlal edildiğini anlatan yazılı açıklama.
• KVKK başvurusunun bir örneği, gönderim ve ulaşma kanıtı (KEP makbuzu, posta kaydı), veri sorumlusunun cevabı ve cevabı öğrendiğiniz tarih.
• Tebligata esas adres; varsa e-posta ve telefon.
• İçerik nedeniyle uğranan zararı gösteren belgeler.
• Daha önce mahkemeye, hâkimliğe veya Kurul’a yapılmış başvurular ve kararlar.