İcra ve iflas hukuku

Bu sayfa, mahkeme kararına dayanmayan (ilamsız) takibi ve ona bağlı davaları anlatır. Para borcuna ilişkin mahkeme kararının icrası ayrıdır: ödeme emri yerine icra emri tebliğ edilir, ödeme için yedi gün verilir ve borçlu bu sürede başlıca zamanaşımı, itfa veya imhal (süre verilmesi) iddiasıyla icra mahkemesine başvurabilir (İİK md. 32–33).

İcra takibine itiraz

Alacaklı takip talebini icra dairesine yazılı, sözlü ya da elektronik ortamda verir (İİK md. 58). İcra müdürü ödeme emri düzenler; emir borçluya tebliğ edilir ve borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesini ister (md. 60, 61).

Kim karar verir? İtiraz mahkemeye değil icra dairesine, dilekçeyle ya da sözlü bildirilir. Başka bir daireye yapılırsa o daire itirazı yetkili daireye gönderir (md. 62). Yetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte yapılır ve önce icra mahkemesi yetkiyi karara bağlar (md. 50).

Süre. Tebliğden itibaren yedi gündür (md. 62). İlk gün hesaba katılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen günde biter (md. 19). Elektronik ortamdaki işlemlerde süre günün sonunda biter (md. 8/a). Şirketlere ve baroya kayıtlı avukatlara tebligat elektronik yapılır ve muhatabın adresine ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu md. 7/a).

İtiraz şu sırayla yapılır:

1. Tebliğ tarihini belirleyin. Süre bu tarihten işler.
2. Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz ettiğinizi yazın. Kısmi itirazda kısmın nedeni ve miktarı açıkça gösterilmezse itiraz yapılmamış sayılır (md. 62).
3. İmzayı reddediyorsanız bunu ayrıca ve açıkça belirtin. Aksi hâlde senetteki imza kabul edilmiş sayılır (md. 62).
4. Yurt içinde bir adres bildirin. Bildirmeyen ve yeni adresi bulunamayan borçluya, takip talebindeki adrese yapılan tebligat yapılmış sayılır (md. 62).

Sonuç. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; kısmi itirazda takip kabul edilen miktar için sürer (md. 66). İtiraz alacaklıya üç gün içinde bildirilir (md. 62). Alacaklı itirazın kaldırılmasını ya da iptalini ister. Kaldırma duruşmasında borçlu, senet metninden anlaşılanlar dışında itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez (md. 63).

Mazeretle geç itiraz. Kusuru olmadan bir engel yüzünden süresinde itiraz edemeyen borçlu, paraya çevirme bitinceye kadar itiraz edebilir. Engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazeretini ve delillerini bildirmelidir; kararı icra mahkemesi verir (md. 65).

Çek ve senede dayanan haciz takibinde itiraz sistemi farklıdır: çek ve senet takibi.

İtirazın iptali davası

Borçlu itiraz edince takip durur. Alacaklı, alacağın varlığını genel hükümlere göre ispat ederek itirazın iptalini dava edebilir (İİK md. 67).

Kim karar verir? İcra mahkemesi değil, uyuşmazlığa bakan genel mahkeme: kural olarak asliye hukuk (HMK md. 2), ticari davada asliye ticaret (TTK md. 5), kira alacağında sulh hukuk (HMK md. 4), tüketici işleminde tüketici mahkemesi (6502 sayılı Kanun md. 73). Davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetkilidir; sözleşmeden doğan dava ifa yerinde de açılabilir (HMK md. 6, 10).

Süre. İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıldır. Bu süreyi geçiren alacaklı alacağını genel hükümlere göre dava etme hakkını korur (md. 67).

Tazminat. Borçlunun itirazı haksız bulunursa borçlu; alacaklı takipte haksız ve kötü niyetli bulunursa alacaklı, karşı tarafın talebi üzerine, reddedilen veya hükmedilen tutarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat öder. İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise borçlu aleyhine tazminat için kötü niyet ispatlanmalıdır (md. 67).

İcra mahkemesi yolu. Alacak, imzası ikrar edilmiş veya noterce tasdikli borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî makamların verdiği makbuz veya belgeye dayanıyorsa alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını icra mahkemesinden isteyebilir; süre kaçırılırsa aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapılamaz (md. 68). Özel senette imza reddedilmişse itiraz geçici olarak kaldırılabilir; borçlu, karardan itibaren yedi gün içinde alacağın yüzde on beşini depo ederek borçtan kurtulma davası açabilir (md. 68/a, 69).

Dava öncesi arabuluculuk. Zorunluluk alacağın niteliğine göre değişir:

• Ticari dava: konusu para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava şartıdır; itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat için 1 Eylül 2023’ten beri. Arabulucu altı hafta içinde sonuçlandırır, süre en çok iki hafta uzar (TTK md. 5/A).
• İş davası: kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağına ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları (İş Mahkemeleri Kanunu md. 3).
• Tüketici mahkemesi: görülecek uyuşmazlıklar; tüketici hakem heyetinin görev alanı hariç (6502 sayılı Kanun md. 73/A).
• Kira: kiradan doğan uyuşmazlıklar (HUAK md. 18/B(1)(a)). Metin kira alacağı için itirazın iptalini ayrıca saymadığından bu davada arabuluculuğun gerekip gerekmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
• Diğerleri: bu gruplara girmeyen bir alacak için, bu sayfada incelenen metinlerde dava şartı olarak arabuluculuk öngörülmemiştir.

Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez. Son tutanak dava dilekçesine eklenir; eklenmezse bir haftalık kesin süre verilir ve süre geçerse dava usulden reddedilir. Başvurulmadan açılan dava da usulden reddedilir (HUAK md. 18/A/2, 15).

Faiz hesabı için yasal faiz hesaplama, takibi başlatırken ödenen harçlar için icra takibi masrafı hesaplama, itiraz ve şikâyet sürelerinin son günü için hukuki süre hesaplama araçlarına bakılabilir.

Menfi tespit davası

Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığının tespitini dava edebilir (İİK md. 72). Genel mahkeme karar verir; dava, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yerde ya da davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (md. 72). Madde, dava açma süresi öngörmez; yedi günlük itiraz süresi ise ayrıca işler.

Takibin durdurulması, davanın takipten önce mi sonra mı açıldığına göre değişir:

• Takipten önce açılan dava: mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında takibin durdurulmasına ihtiyati tedbir olarak karar verebilir (md. 72).
• Takipten sonra açılan dava: tedbirle takip durdurulamaz. Borçlu, gecikme zararlarını karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat göstermek koşuluyla, icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir (md. 72).
• Sonuç: alacaklı kazanırsa tedbir kalkar ve alacaklı, geç almaktan doğan zararını teminattan alır; bu zarar yüzde yirmiden aşağı belirlenemez. Borçlu kazanırsa takip durur, hüküm kesinleşince icra eski hâle getirilir; takip haksız ve kötü niyetliyse borçlunun zararı alacaklıdan alınır ve yüzde yirmiden aşağı olamaz (md. 72).

İstirdat. Takibe itiraz etmediği veya itirazı kaldırıldığı için borçlu olmadığı parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişi, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde geri isteyebilir; yalnızca paranın verilmesinin gerekmediğini ispatlar. Menfi tespit davasında tedbir alınmamış ve borç ödenmişse dava istirdat davası olarak sürer (md. 72).

Arabuluculuk. Ticari, iş ve tüketici davalarında yukarıdaki kurallar geçerlidir (TTK md. 5/A; İş Mahkemeleri Kanunu md. 3; 6502 sayılı Kanun md. 73/A). Arabuluculuk bürosuna başvurulduktan sonra başvurana karşı aynı uyuşmazlık için takip yapılırsa, başvuran son tutanaktan itibaren iki hafta içinde menfi tespit davası açar ve talep ederse takipten önce açılan davaya ilişkin tedbir kuralı (md. 72/2) uygulanır (HUAK md. 18/A/16).

Maaş haczi

Alacaklı, ödeme emrindeki süre geçtikten ve itiraz varsa kaldırıldıktan sonra haciz isteyebilir. Bu hak, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; itiraz veya dava süresi hesaba katılmaz (İİK md. 78).

Kural. Maaşlar, tahsisatlar, her nevi ücret, emekli maaşları ve sigorta veya emeklilik sandıklarınca bağlanan iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca gerekli görülen tutar düşüldükten sonra haczedilebilir. Haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz (md. 83). Metin üst sınır koymaz: dörtte bir en az haczedilecek orandır; borçluya bırakılacak tutarı icra müdürü takdir eder. Birden fazla haciz sıraya konur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçilemez. Maaşın haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşma geçersizdir (md. 83, 83/a).

İşverenin görevi. İcra dairesinin tebligatını alan işveren, haczin yapıldığını ve maaş miktarını en geç bir hafta içinde bildirir; borç bitinceye kadar haczedilen tutarı kesip hemen icra dairesine gönderir. Maaşta veya görevde değişiklik olursa derhâl bildirir (md. 355). Uymayanın kesmediği veya göndermediği para, mahkeme kararı gerekmeden kendi maaşından veya malından alınır (md. 356).

Üçüncü kişilerdeki alacaklar (örneğin banka hesabı). Haciz ihbarnamesi üçüncü kişiye gönderilir; kişi tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır (md. 89). Vücut veya sağlık zararı için verilen tazminatlar ve öğrenci bursları hiç haczedilemez (md. 82/11, 13).

Yanlış kesinti. Kesinti tutarına icra mahkemesine şikâyet edilebilir; süre işlemi öğrenmeden itibaren yedi gündür (md. 16). Bkz. haciz işlemlerine itiraz.

Haciz işlemlerine itiraz

Haciz işlemlerine karşı iki yol vardır: icra dairesinin işlemine karşı şikâyet ve malın kendisine ait olduğunu söyleyen kişinin istihkak iddiası.

Şikâyet. İcra dairesinin işlemi kanuna aykırı veya olaya uygun değilse icra mahkemesine şikâyet edilir. Süre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde her zaman şikâyet edilebilir (İİK md. 16). Şikâyet kabul edilirse işlem bozulur veya düzeltilir (md. 17); mahkeme karar vermedikçe icra durmaz (md. 22). Mahkeme işi ivedi ve basit yargılama usulüne göre görür; duruşma yapılmayan işlerde en geç on gün içinde karar verir (md. 18). Kararlara karşı, kanunda sayılan bazı kararlar hariç ve parasal sınırı aşıyorsa, tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidilir; istinaf satıştan başka işlemleri durdurmaz (md. 363). Parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranında artar, bu yüzden yazılmamıştır (Ek Madde 1).

Şikâyetin başlıca konuları:

• Haczedilemeyen mal. Borçlu ve aynı çatı altındaki aile bireylerine ait kişisel eşya ile ortak kullanımdaki ev eşyası (para ve kıymetli şeyler hariç), bedenî çalışmaya dayanan mesleğin eşyası ve borçlunun haline münasip evi haczedilemez (md. 82/2, 3, 12). Meslek eşyası ve ev gibi bazı mallarda değer fazlaysa mal haczedilip satılır ve bedelinden haline münasip kısım borçluya bırakılır; borç bu malın bedelinden doğuyorsa bu koruma geçerli değildir (md. 82).
• Fazla haciz. Haciz, alacağın ana para, faiz ve masraflarına yetecek miktarı aşamaz (md. 85; 2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla eklenmiştir).
• Konutta haciz. Yer konutsa icra müdürü kararını icra mahkemesinin onayına sunar; mahkeme en geç üç gün içinde dosya üzerinden ve kesin olarak karar verir. İhtiyati hacizde uygulanmaz (md. 79/a).

İstihkak iddiası. Haczedilen mal üçüncü kişinin mülkü veya rehniyse, borçlu ya da o kişi bunu icra dairesine bildirir.

• İcra dairesi: iddiayı tutanağa geçirir; alacaklı ve borçluya itiraz için üç gün verir, sessiz kalan kabul etmiş sayılır. Hacizden haberdar olan borçlu veya üçüncü kişi yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu hakkı kaybeder (md. 96).
• İcra mahkemesi: itiraz varsa dosya mahkemeye gider; mahkeme takibin devamına veya talikine karar verir, devam kararı kesindir. Üçüncü kişi karar tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmazsa iddiasından vazgeçmiş sayılır (md. 97).
• İspat: taşınır malı elinde bulunduran malik sayılır; aksini iddia eden ispatlar (md. 97/a).
• Tazminat: takip talik edildikten sonra dava reddedilirse davacı, alacaklının geciken alacağının yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat öder. Dava kabul edilir ve itiraz edenin kötü niyeti anlaşılırsa, malın değerinin yüzde on beşinden az olmamak üzere tazminat itiraz edene yüklenir (md. 97).

Haczin düşmesi. Hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse haciz kalkar; artırmada satış gerçekleşmezse satış isteyen alacaklı için süre bir yıl uzar (md. 106, 110).

Çek ve senet takibi

Alacağı çek, poliçe veya bonoya (emre yazılı senede) dayanan alacaklı, alacak rehinle güvence altında olsa bile, kambiyo senetlerine özgü haciz yolunu seçebilir; borçlu iflasa tabiyse iflas yolu da açıktır (İİK md. 167). Takip talebine senedin aslı ve borçlu sayısı kadar onaylı örneği eklenir (md. 167).

Senedin kambiyo senedi sayılması. Bonoda “bono” ya da “emre yazılı senet” sözcüğü, kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır; unsurlardan birini taşımayan senet bono sayılmaz (TTK md. 776, 777). Çekte “çek” sözcüğü, ödeme havalesi, muhatap bankanın unvanı, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri, imza, seri numarası ve karekod aranır (md. 780, 781). Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka yerde ödenecekse bir ay içinde ibraz edilmelidir (md. 796); ödenmediği protesto veya muhatabın tarihli beyanıyla belgelenir (md. 808). İleri düzenleme tarihli çekte takip için çekin kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilip “karşılıksızdır” işlemine tabi tutulması gerekir (Çek Kanunu md. 3/8).

Haciz yolundaki takip şöyle ilerler:

1. Takip talebi. Alacaklı senedin aslıyla icra dairesine başvurur (İİK md. 167).
2. Ödeme emri. İcra müdürü senedin kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini görürse ödeme emri gönderir; borç on gün içinde ödenmelidir (md. 168).
3. Beş gün. Borçlu, tebliğden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine dilekçe verir. Dilekçede senedin kambiyo senedi olmadığını (md. 168/3, 170/a), imzanın kendisine ait olmadığını (md. 168/4, 170) veya borçlu olmadığını, borcun ödendiğini, mehil verildiğini, zamanaşımını ya da icra dairesinin yetkisizliğini (md. 168/5, 169) ileri sürer.
4. Duruşma. Hâkim iki tarafı en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır; borcun olmadığı veya ödendiği resmî ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanırsa itirazı kabul eder. İtiraz ciddi görünürse kararına kadar takibi geçici olarak durdurabilir (md. 169/a, 170).
5. Devam. Başvurulmaz ve ödenmezse borçlu on gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır ve cebri icraya devam edilir (md. 168).

Başvuru satıştan başka işlemleri durdurmaz; reddedilen itiraza karşı istinaf da durdurmaz, ancak borçlu 33. maddenin üçüncü fıkrasındaki teminatı gösterirse icra durur (md. 169, 169/a, 170). Takip geçici durdurulmuş ve itiraz reddedilmişse borçlu, istem üzerine, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat öder; reddedilen imza itirazında ayrıca alacağın yüzde onu para cezası eklenir. Senedi kötü niyet veya ağır kusurla takibe koyan alacaklı, itiraz kabul edilirse en az yüzde yirmi tazminata mahkûm edilebilir (md. 169/a, 170).

İflas yolu. Yalnızca tacirler gibi iflasa tabi borçlulara karşı kullanılır. Ödeme emri beş gün verir; her türlü itiraz ve şikâyet aynı sürede sebepleriyle icra dairesine bildirilir. Ödeme ve itiraz yoksa alacaklı ticaret mahkemesinden iflas ister (md. 43, 171–173).

Zamanaşımı. Bono düzenleyenine karşı alacak vadeden itibaren üç yılda, çekte başvurma hakkı ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar (TTK md. 749, 778/1-h, 814). Takip talebi zamanaşımını keser (md. 750).

Karşılıksız çek. Hamilin şikâyeti üzerine adli para cezası verilebilir ve çek düzenleme yasağı konabilir; dava icra mahkemesinde görülür (Çek Kanunu md. 5). Karşılıksız kalan tutar ticari temerrüt faiziyle tamamen ödenirse dava düşer (md. 6). Bankanın çek yaprağı başına ödemekle yükümlü olduğu tutar her yıl belirlendiği için yazılmamıştır (md. 3/3).

Tasarrufun iptali davası

Borçlu malını elden çıkarırsa, elinde geçici veya kesin aciz belgesi bulunan alacaklı bu işlemlerin kendisine karşı geçersiz sayılması için iptal davası açabilir (İİK md. 277). Haczedilecek mal bulunamazsa düzenlenen haciz tutanağı da aciz belgesi yerine geçer (md. 105). Dava kazanılırsa alacaklı, konu mal üzerinde cebri icra yoluyla hakkını alabilir (md. 283).

Kim karar verir? Metin yalnızca “mahkeme” der; dava basit yargılama usulüyle görülür ve alacaklı konu mallar için ihtiyati haciz isteyebilir (md. 281). Görevli mahkeme genel kurallara göre belirlenir; bu sayfada ayrıca incelenmemiştir.

Karineler. Gerçek değerine uygun karşılık ispatlanmadıkça altsoy, üstsoy, üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımları, eş (evlilik son bir yıl içinde bitmiş olsa da), evlat edinen, evlatlık ve ortak konutta yaşayanlar arasındaki tasarruflar bağışlama sayılır. Aksi ispatlanmadıkça pek aşağı bedelle yapılan sözleşmeler ve karşılığı ispatlanmayan ömür boyu gelir, intifa veya bakma sözleşmeleri de bağışlama sayılır (md. 278). Zarar verme kastıyla yapılan işlemde üçüncü kişi borçlunun yakınıysa (eş, altsoy, üstsoy, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımı, evlat edinen, evlatlık) borçlunun durumunu ve kastını bildiği varsayılır. Üçüncü kişi borçlunun durumunu bilmediğini ispatlarsa aciz hâli işlemlerine ilişkin dava dinlenmez (md. 279); yakınlık varsayımının aksi de aynı biçimde ispatlanır (md. 280).

Süre ve davalılar. Dava hakkı, işlemden itibaren beş yıl geçmekle düşer (md. 284). Davalılar borçlu, onunla işlem yapan veya ondan ödeme alan kişi ve mirasçıları ile kötü niyetli üçüncü kişilerdir; iyi niyetli üçüncü kişilerin hakları saklıdır. Bağış alan iyi niyetliyse yalnızca dava zamanında elindekini geri verir (md. 282, 283).

25 Aralık 2025 değişikliği. 278. madde 7571 sayılı Kanunun 2. maddesiyle yeniden yazılmış ve 25 Aralık 2025’te yürürlüğe girmiştir; yukarıdaki bir yıllık süre ve karineler bu yeni metne aittir. Kanunda bu maddeye ilişkin geçici madde yoktur. 1965 değişikliğinde iptal davalarının “iptali istenen muamelelerin yapıldığı tarihte yürürlükte olan kanun hükümlerine” tabi olduğu yazılmıştı (538 sayılı Kanun, Geçici Madde 4); 7571’de benzer bir hüküm yoktur. Bu nedenle 25 Aralık 2025’ten önceki işlemlere hangi metnin uygulanacağı bu sayfada belirlenmemiştir.

Arabuluculuk. TTK md. 5/A ve HUAK md. 18/B listelerinde tasarrufun iptali ayrıca sayılmamıştır; zorunlu arabuluculuğun bu davaya uygulanıp uygulanmadığı belirlenmemiştir.

Konkordato

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesindeki borçlunun, mahkeme gözetiminde vade verilmesi veya indirim yapılması yoluyla borçlarını ödemesine ya da iflastan kurtulmasına imkân tanır; tacir olsun olmasın her borçlu talep edebilir. İflas isteyebilecek her alacaklı da gerekçeli dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir (İİK md. 285).

Kim karar verir? İflasa tabi borçlu için md. 154’ün birinci veya ikinci fıkrasında yazılı yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesi (md. 285). Konkordato işleri adli tatilde de görülür (HMK md. 103/1-e).

Başvuruya eklenenler. Konkordato ön projesi; malvarlığını gösteren belgeler (bilanço, gelir tablosu, ara bilançolar vb.); alacaklı listesi; teklifin iflasa göre ne sağladığını karşılaştıran tablo; bağımsız denetim kuruluşunun, teklifin gerçekleşeceğine makul güvence veren raporu (md. 286). Gider avansı Adalet Bakanlığı tarifesindedir (md. 285).

Süreç şöyle işler:

1. Geçici mühlet. Belgeler eksiksizse mahkeme derhâl geçici mühlet verir ve geçici komiser görevlendirir. Süre üç aydır; en çok iki ay uzar, toplam beş ayı geçmez (md. 287). Alacaklılar ilandan itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir; geçici mühlet kesin mühletin sonuçlarını doğurur (md. 288).
2. Kesin mühlet. Başarı mümkünse bir yıl verilir; güçlük arz eden özel durumlarda altı aya kadar uzatılabilir (md. 289).
3. Sonuçlar. Kamu alacakları dâhil hiçbir takip yapılamaz, başlamış takipler durur, ihtiyati haciz ve tedbirler uygulanmaz (md. 294). Birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (md. 294); rehinli mal satılamaz (md. 295). Borçlu mahkeme izni olmadan rehin veremez, kefil olamaz, bağış yapamaz, taşınmazını devredemez; aksi işlemler geçersizdir (md. 297).
4. Alacakların bildirilmesi. Alacaklılar ilandan itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye çağrılır; bildirmeyen, bilançoda kayıtlı değilse müzakerelere alınmaz (md. 299).
5. Oylama. Proje, kayıtlı alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunlukla ya da alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla imzalanırsa kabul edilir; toplantıdan sonraki yedi gün içindeki katılımlar da sayılır (md. 302).
6. Tasdik. Mahkeme, teklifin iflastaki karşılığından fazla ve borçlunun kaynaklarıyla orantılı olduğunu, çoğunluğun sağlandığını, imtiyazlı alacakların güvence altına alındığını ve giderlerin yatırıldığını arar (md. 305). Duruşmada itiraz edecek alacaklı sebeplerini duruşmadan en az üç gün önce yazılı bildirir (md. 304).

Kanun yolu. Borçlu veya talep eden alacaklı kararın tebliğinden, itiraz eden diğer alacaklılar tasdik kararının ilanından itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir; bölge adliye mahkemesi kararına karşı iki hafta içinde temyiz edilir (md. 308/a). Alacağı itiraza uğrayan alacaklı, tasdik ilanından itibaren bir ay içinde dava açar (md. 308/b). Tasdik edilmezse talep reddedilir; iflas sebebi varsa iflasa resen karar verilebilir (md. 308). Bu sayfa adi konkordatoyu anlatır; kanun iflastan sonra konkordato (md. 309), malvarlığının terki (md. 309/a) ve sermaye şirketlerinin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması (md. 309/m) gibi başka yolları da düzenler.

Yurt dışındaki alacaklılar ve borçlular

• Yurt dışında yaşayan alacaklı. Takip talebine Türkiye’de göstereceği yerleşim yeri yazılır; gösteremezse icra dairesinin bulunduğu yer sayılır. Alacak yabancı parayla ise hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği yazılır (İİK md. 58). Vekâletname için bkz. İngiltere’den vekâletname vermek.
• Yabancı alacaklıdan teminat. Türkiye’de icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır; mahkeme karşılıklılık esasına göre muaf tutabilir (MÖHUK md. 48). İngiliz uyruklular için karşılıklılığın bulunup bulunmadığı bu sayfada belirlenmemiştir.
• İngiltere’de verilmiş karar. Yabancı mahkeme kararı, yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararıyla icra edilebilir (MÖHUK md. 50). Asliye mahkemesi görevlidir; karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (md. 51). Tenfiz için karşılıklılık esasına dayanan anlaşma, kanun hükmü veya fiilî uygulama bulunmalı, karar kamu düzenine aykırı olmamalı ve borçlu usulüne uygun çağrılmış olmalıdır (md. 54). Dilekçeye onanmış karar ve tercüme ile kesinleşme belgesi eklenir (md. 53). Tenfiz edilen karar Türk kararı gibi icra olunur (md. 57).
• Yurt dışındaki borçluya tebligat. Yabancı memlekette tebliğ o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılır; Türk vatandaşına konsolosluk aracılığıyla da yapılabilir ve muhatap otuz gün içinde başvurmazsa tebligat otuzuncu günün bitiminde yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu md. 25, 25/a). Tebliğ tarihini evraktan kontrol etmek gerekir. Borçlu itirazla birlikte yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır (İİK md. 62).

Süreler tek tabloda

Sürelerde ilk gün sayılmaz; son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen günde biter; hafta olarak belirlenen süre, başladığı günün karşılığı olan günde biter (İİK md. 19). İİK’de adli tatilde süre uzatan bir hüküm yoktur; HMK md. 104’teki bir haftalık uzatmanın bu sürelere uygulanıp uygulanmadığı bu sayfada belirlenmemiştir. Parasal sınırlar, harçlar ve masraflar her yıl değişir; güncel tarifelere bakılmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Yedi günü kaçırmak. Süresinde itiraz edilmeyen ödeme emri kesinleşir; sonradan ödenen para ancak bir yıl içinde istirdat davasıyla istenebilir (İİK md. 72).
• Kambiyo takibinde itirazı icra dairesine vermek. Çek ve senet haciz takibinde başvuru beş gün içinde icra mahkemesine yapılır (md. 168–170).
• Menfi tespitle yetinmek. Dava açmak yedi günlük itiraz süresini uzatmaz; takipten sonra tedbirle takip durdurulamaz (md. 72).
• Süreyi veya arabuluculuğu atlamak. Bir yıl geçerse itirazın iptali yolu kapanır, genel dava yolu kalır (md. 67). Gerekli arabuluculuk atlanırsa dava usulden reddedilir (HUAK md. 18/A/2).
• Maaşta dörtte biri üst sınır sanmak. Metin dörtte biri alt sınır olarak yazar (md. 83).

Hazırlanacak belgeler

• Ödeme emri, tebliğ zarfı veya elektronik tebligat kaydı ve takip dosya numarası.
• Alacağın veya borcun dayanağı: sözleşme, fatura, senet, çek, banka dekontları, yazışmalar.
• Çek ve senet takibinde senedin aslı ve borçlu sayısı kadar onaylı örneği; çek için “karşılıksızdır” işlemi veya protesto.
• Haciz tutanağı, haciz ihbarnamesi, maaş kesintisine ilişkin işveren yazısı ve ailenin gelir-gider belgeleri.
• Başkasına ait olduğu ileri sürülen mal için mülkiyeti gösteren fatura, tapu veya sözleşme.
• Tasarrufun iptali için aciz belgesi veya haciz tutanağı, devir sözleşmeleri, tapu ve araç kayıtları.
• Konkordato için bilanço, gelir tablosu, alacaklı ve borçlu listeleri, bağımsız denetim raporu.
• Yurt dışından işlem için apostilli ve yeminli tercümeli vekâletname ve Türkiye’de bir adres; arabuluculuk gerekiyorsa son tutanak.