Tüketici hukuku

Tüketici hukuku hangi işlemlere uygulanır?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) her türlü tüketici işlemini kapsar (md. 2). Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçla hareket eden gerçek ya da tüzel kişidir; karşı taraf ticari veya mesleki amaçla mal sunan satıcı ya da hizmet sunan sağlayıcıdır (md. 3/i, ı, k). Bankacılık, sigorta ve eser sözleşmeleri de tüketici işlemi olabilir (md. 3/l).

Bu nedenle şirketten, galeriden, müteahhitten veya bankadan alınan mal ve hizmetler TKHK kapsamındadır. Bir kişinin başka bir kişiye yaptığı satış, örneğin ikinci el aracın sahibinden alınması, kapsamda değildir: satıcının ayıp sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) satış hükümlerine göre belirlenir (md. 219 ve devamı) ve tüketici hakem heyetine başvurulamaz.

Ayıplı araç

Ayıp ve ispat. Tesliminde kararlaştırılan örneğe ya da modele uymayan veya objektif olarak taşıması gereken özellikleri taşımayan mal ayıplıdır. İlanda, etiketinde, kılavuzunda veya internet sayfasında belirtilen özelliklerden birini taşımayan mal da ayıplı sayılır (TKHK md. 8). Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir ve ayıp bulunmadığını ispat satıcıya düşer; malın veya ayıbın niteliği buna uymuyorsa karine uygulanmaz (md. 10/1). Tüketici ayıbı sözleşme kurulurken biliyorsa veya bilmesi bekleniyorsa sözleşmeye aykırılık yoktur (md. 10/2).

Seçimlik haklar. Tüketici şunlardan birini seçer; satıcı seçilen talebi yerine getirmekle yükümlüdür (md. 11/1): aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönmek; aracı alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi istemek; aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım istemek; imkân varsa ayıpsız misli ile değiştirilmesini istemek.

Onarım ve değişim üretici veya ithalatçıdan da istenebilir; satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (md. 11/2). Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici dönme ya da bedel indirimini seçer (md. 11/3). Dönme veya indirimde ödenen bedel ya da indirim tutarı derhâl iade edilir (md. 11/5). Bunlardan biriyle birlikte TBK uyarınca tazminat da istenebilir (md. 11/6).

Süreler.

• Onarım veya değişim, talebin yöneltilmesinden itibaren en geç 30 iş günü içinde yapılmalıdır. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği (SSHY) ekindeki listede yer alan mallarda ise ücretsiz onarım talebi, yönetmelikteki azami tamir süresi içinde yerine getirilir (md. 11/4); listede binek otomobil ve kamyonet için bu süre 45 iş günüdür (SSHY eki, 10.1 ve 10.2). Süre, garanti süresi içinde arızanın yetkili servise veya satıcıya bildirildiği günden başlar; bildirimin yapıldığını ispat yükü tüketicidedir (SSHY md. 10/4).
• Garanti süresi malın tesliminden başlamak üzere en az iki yıldır. Onarımı seçen tüketici; araç garanti süresi içinde yeniden arızalanırsa, azami tamir süresi aşılırsa veya onarım mümkün değilse diğer seçimlik haklara geçebilir ve satıcı bunu reddedemez (md. 56/2–3).
• Ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ikinci el satışta satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (md. 12).

Galeriden alınan ikinci el araç. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik (MKTY) ticaret yapan işletmelere ek yükümlülükler getirir:

• Tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 veya N1G olan araçlarda satıştan önceki on gün içinde ekspertiz raporu alınır; model yılına göre sekiz yaşın veya yüz altmış bin kilometrenin üzerindeki araçlar için zorunlu değildir (md. 16/1, 3). İşletme raporun bir nüshasını satışta notere ibraz eder (md. 15/1-c). Gerçeğe aykırı rapor düzenleyen ekspertiz işletmesine karşı tüketicinin ayıplı hizmet hakları saklıdır (md. 16/5).
• Sekiz yaş ve yüz altmış bin kilometre sınırının altındaki bu araçlarda motor, şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemleri için garanti süresi satıştan itibaren üç ay veya beş bin kilometredir; üretici tarafından yenilenmiş araçta bir yıl veya yirmi bin kilometredir. Arıza en çok 45 iş günü içinde ve işletme hesabına giderilir. Ekspertiz raporunda yazılı arıza ve hasarlar bu kapsamın dışındadır (md. 17/1–2, 18/1-c). Üretici veya ithalatçının garanti süresi devam eden araçlarda bu hüküm uygulanmaz (md. 17/6); TKHK’daki ayıp hakları ise saklıdır (md. 17/8).

Adımlar şöyle sıralanır:

1. Belgeleri toplayın: satış belgesi, fatura, ilan görüntüsü, ekspertiz raporu, servis ve arıza kayıtları.
2. Ayıbı yazılı bildirin ve seçtiğiniz hakkı belirtin; ulaştığını gösteren bir yol kullanın (noter ihtarnamesi, iadeli taahhütlü mektup).
3. Gerekirse delil tespiti isteyin. Onarım veya kullanım ayıp kanıtını ortadan kaldıracaksa mahkemeden keşif veya bilirkişi incelemesi istenebilir; delilin kaybolma ya da ileri sürülmesinin güçleşmesi ihtimali hukuki yarar sayılır (HMK md. 400–402).
4. Başvuru yolunu seçin (aşağıdaki bölüm).

Ayıplı konut

Konut TKHK’da «mal» sayılır (md. 3/h); ticari amaçla konut satan şirket, müteahhit veya geliştirici «satıcı»dır. Kişilerin kendi aralarındaki daire satışı TBK’ya tabidir. Tapu işlemleri ve yabancıların edinimi için gayrimenkul hukuku sayfasına bakılabilir.

Ayıp ve gecikme. Ayıp tanımı, altı aylık ispat karinesi ve dört seçimlik hak araçtakiyle aynıdır (md. 8, 10, 11). Konutun kararlaştırılan sürede teslim edilmemesi veya montajı satıcı yapmışsa gereği gibi monte edilmemesi de sözleşmeye aykırı ifadır (md. 8/3).

Konuta özgü süreler.

• Onarım veya değişim talebi konut ve tatil amaçlı taşınmazda en geç 60 iş günü içinde yerine getirilir (md. 11/4).
• Ayıplı maldan sorumluluk konutta teslimden itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir; ikinci el konutta satıcının sorumluluğu üç yıldan az olamaz (md. 12/1–2).
• Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (md. 12/3); kanun bu durumda hangi genel sürenin işleyeceğini yazmaz. Konut bir eser sözleşmesiyle yapılmışsa TBK md. 478 da uygulanır: teslimden beş yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıl. İki hükmün birbirine göre konumu kanun metninden açık değildir.

Ön ödemeli konut satışı. Bedelin teslimden önce ödendiği satışlarda TKHK md. 40–46 şunları getirir:

• Yapı ruhsatı olmadan sözleşme yapılamaz; sözleşmeden en az bir gün önce ön bilgilendirme formu verilir; satış tapu siciline tescil edilir, satış vaadi noterde düzenleme şeklinde yapılır, aksi hâlde satıcı geçersizliği tüketici aleyhine ileri süremez ve ödeme isteyemez; Bakanlıkça belirlenen büyüklüğün üzerindeki projelerde bina tamamlama sigortası veya başka teminat gerekir (md. 40–42). Tüketici 14 gün içinde cezai şart ödemeden cayabilir (md. 43); konut en geç sözleşmeden itibaren 48 ay içinde teslim edilir (md. 44).
• Sözleşme tarihinden itibaren 24 aya kadar gerekçe göstermeden dönülebilir. Satıcı vergi ve harç masraflarını ve ilk üç ay için sözleşme bedelinin yüzde ikisine, üç–altı ay için yüzde dörde, altı–on iki ay için yüzde altıya, on iki–yirmi dört ay için yüzde sekize kadar tazminatı isteyebilir. Satıcı yükümlülüklerini yerine getirmemişse bedel talep edemez. İade, dönme bildiriminin ulaşmasından itibaren en geç 180 gün içinde yapılır (md. 45).

Hangi merci? Değer yıllık parasal sınırın altındaysa hakem heyeti; üstündeyse arabulucuya başvurulur, ardından tüketici mahkemesinde dava açılır. «Tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan» uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı değildir (md. 73/A/1-d); bir ayıp talebinin bu kapsama girip girmediğini kanun açıklamaz.

Adımlar şöyle sıralanır:

1. Belgeleri toplayın: sözleşme, ön bilgilendirme formu, proje ve ekleri, ödeme dekontları, teslim tutanağı.
2. Ayıbı belgeleyin (fotoğraf, video, tarih) ve satıcıya yazılı bildirin; 60 iş günlük süre talebin yöneltilmesinden işler (md. 11/4).
3. Delil tespiti isteyin; giderler avans olarak yatırılır (HMK md. 400–402).
4. Başvuru yolunu belirleyin (değere göre).

Tüketici hakem heyeti başvurusu

Tüketici hakem heyeti, Ticaret Bakanlığınca kurulan ve tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıkları karara bağlayan kuruldur. Başkanlığını ilde ticaret il müdürü, ilçede kaymakam veya görevlendireceği kişi yürütür; belediye, baro, oda ve tüketici örgütlerinden birer üye katılır (TKHK md. 66).

Hangi uyuşmazlıklar heyete gider? Değeri parasal sınırın altında olanlar: bunlar için başvuru zorunludur, sınırın üstündeki uyuşmazlıklar için heyete başvurulamaz (md. 68/1). Sınır her takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranında artırılır (md. 68/4). Güncel tutar, Ticaret Bakanlığının her yıl yayımladığı Tebliğde yer alır; 2026 için Tebliğ 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’dedir, sonraki yıllar için yenisi çıkar. Tarafların İcra ve İflas Kanunu’ndaki hakları saklıdır (md. 68/1).

Arabuluculuk; heyetin görev alanındaki uyuşmazlıklarda, heyet kararına itirazda, tüketici örgütleri ve Bakanlığın açtığı bazı davalarda, seri malın ayıplı olduğu davalarda ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklarda dava şartı değildir (md. 73/A/1). Tüketicinin arabuluculuk ücreti, iki saatlik tarife tutarını aşmamak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (md. 73/A/3).

Başvuru adımları şöyledir:

1. Değeri hesaplayın. Başvuru tarihindeki sınır esas alınır. Tek uyuşmazlıkta değer sınırı aşıyorsa aşan kısımdan feragat edilerek başvurulabilir; aşan kısım için sonradan başvuru yapılamaz (THHY md. 6/3–4).
2. Heyeti belirleyin: tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyet; heyet kurulmamış ilçede kaymakamlık başvuruyu alır (TKHK md. 68/3; THHY md. 7).
3. Başvurunuzu yapın. Başvuru e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) ile ya da şahsen, avukat aracılığıyla, elden veya postayla yapılır; sözlü başvuru kabul edilmez (THHY md. 11/1; Bakanlık bilgilendirme metni). Dilekçede kimlik bilgileri, adres, konu, talep, Türk lirası cinsinden değer ve karşı tarafın bilgileri bulunur; deliller eklenir. Eksik bilgi için yedi gün süre verilir. Aynı uyuşmazlık için ikinci başvuru yapılamaz (md. 11/2–6).
4. Süreci izleyin. Heyet dosya üzerinden inceler ve taraflardan bilgi ve belge isteyebilir; yanıt için en çok otuz gün verilir (THHY md. 13, 19). Başvuru en geç altı ayda karara bağlanır; süre üç ay daha uzatılabilir (md. 21/1).
5. Kararı kullanın. Karar tarafları bağlar (TKHK md. 70/1) ve ilamlar hakkındaki İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yerine getirilir (md. 70/2).

İtiraz. Taraflar karar tebliğinden itibaren iki hafta içinde heyete veya tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz icrayı kendiliğinden durdurmaz; talep üzerine hâkim icrayı tedbirle durdurabilir. Mahkemenin kararı kesindir (md. 70/3, 5). THHY md. 27 hâlâ «on beş gün» yazar; kanun daha üst normdur ve iki haftadır.

Giderler. Heyet vekâlet ücretine hükmedemez (md. 70/1). Tüketici lehine karar itiraz üzerine iptal edilirse tüketici aleyhine nispi tarifeden vekâlet ücretine hükmedilir; yalnızca heyete sunulmamış mevcut bir belge mahkemeye sunulduğu için karar iptal edilmişse bu yapılmaz (md. 70/6).

Mahkeme yolu. Bu davalara tüketici mahkemeleri bakar; basit yargılama usulü uygulanır ve dava tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir (md. 73/1, 4, 5). Tüketicinin açtığı davalar harçtan muaftır (md. 73/2); gider avansı yine yatırılır. Tüketici mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi bakar (gider avansı ve asliye hukuk mahkemesi için Bakanlık bilgilendirme metni).

Banka masrafı ve kart aidatı iadesi

Temel kural. Bankaların, tüketici kredisi veren kuruluşların ve kart çıkaranların faiz dışında alabileceği ücret, komisyon ve masraf türlerini Merkez Bankası (TCMB) belirler (TKHK md. 4/3). TCMB bunu Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı 2020/7; Ücret Tebliği) ile yapmıştır. Tebliğ ve ekindeki sınıflandırma dışında bir ürün veya hizmet için ücret alınamaz; üçüncü kişilere ödenen tutarlar aynen yansıtılabilir (md. 6/1). Ücret alınacak her ürün veya hizmet için tüketicinin onayı gerekir ve onayın alındığını kuruluş ispat edemezse onay alınmamış sayılır (md. 5/3).

Kredilerde. Tüketici ve konut kredilerinde, tahsis ücreti dışında «istihbarat ücreti, kredi işlem fişi ücreti, ödeme planı değiştirme ücreti» gibi hiçbir ad altında ücret alınamaz; tahsis ücreti anaparanın binde beşini geçemez, TCMB bu sınırı değiştirebilir (md. 10/1). Rehin, ipotek ve ekspertizde yalnızca üçüncü kişilere ödenenler yansıtılır (md. 10/2); reddedilen başvurudan ücret alınamaz (md. 10/3).

Kartlarda (md. 11):

• Kart çıkaran kuruluş, yıllık üyelik ücreti almadığı bir kredi kartı türü sunmak zorundadır; ücretli kartı limiti aynı kalmak üzere ücretsiz karta çevirme talebi yerine getirilir (md. 11/1). Kart iptal talebi borç bakiyesi gerekçesiyle reddedilemez (md. 11/2).
• Banka kartından ve sanal kredi kartından yıllık üyelik ücreti alınamaz (md. 11/3).
• Ek kartın ücreti asıl kartın yarısını geçemez; yıllık ücret borçlandırıcı ilk kullanımdan sonra tahakkuk eder (md. 11/4–5).
• En az 180 gün hareketsiz kalan karta yıllık ücret yansıtılamaz (md. 11/6–7). Hesap özeti, sanal kart oluşturma ve kayıp veya çalıntı nedeniyle yılda en çok iki kart yenileme için ücret alınamaz (md. 11/8).

Kart aidatı her durumda hukuka aykırı değildir; bu sınırlar içinde kalan yıllık ücret alınabilir. İade, ücretin Tebliğe, tarifeye veya onay şartına aykırı alınmasıyla gündeme gelir. Kuruluş sözleşmedeki ücret artışını en az otuz gün önce bildirmek zorundadır; tüketici bildirimden itibaren on beş gün sonrasına kadar ürünü kullanmaktan vazgeçebilir ve vazgeçerse artışın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilave ücret alınamaz (md. 7/1).

Haksız şart. Müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar kesin hükümsüzdür; standart sözleşmedeki şart müzakere edilmemiş sayılır (TKHK md. 5).

Adımlar şöyle sıralanır:

1. Kalemleri çıkarın. Hesap özetleri, kredi sözleşmesi, ücret bilgilendirme formu ve ödeme planından hangi ücretin hangi adla ve tarihte alındığını listeleyin.
2. Karşılaştırın. Ücret Tebliğinde, sözleşme tarifesinde ve onayınızda yer alıyor mu, yoksa yasak kalem mi?
3. Bankaya yazılı başvurun. THHY, heyete başvuru için bankaya önce başvurmayı şart koşmaz (md. 11); yine de bankanın yanıtı dosyada belge olur.
4. Değere göre heyete veya arabuluculuğa başvurun (yukarıdaki bölüm).

Süre. İadenin zamanaşımı tartışmalıdır. Alacak sebepsiz zenginleşmeden doğuyorsa TBK md. 82 uyarınca öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl; sözleşmeden doğan alacak sayılırsa TBK md. 146 uyarınca on yıl uygulanabilir. Hangisinin geçerli olduğu somut olaya göre belirlenir; bu yüzden ücreti fark ettiğiniz anda başvurmak güvenlidir. İade tutarına faiz istenecekse yasal faiz hesaplama aracı kullanılabilir; hangi faizin uygulanacağı uyuşmazlığa göre değişir.

Devre tatil sözleşmesinden dönme ve iptal

Tanım. Devre tatil sözleşmesi, bir yıldan uzun süre için kurulan ve tüketiciye bu süre içinde birden fazla dönem için gecelik konaklama imkânı veren sözleşmedir. Uzun süreli tatil hizmeti sözleşmesi ise bir yıldan uzun süre için kurulan ve konaklamada ya da konaklamayla birlikte sunulan hizmetlerde indirim veya başka menfaat hakkı veren sözleşmedir (TKHK md. 50/1, 3).

Terimler. Kanun ve yönetmelik, sözleşme kurulduktan sonra tanınan çıkış hakkına «cayma» der. «Dönme» ayıplı maldaki seçimlik hakkın adıdır (md. 11). «İptal» ise ayrı bir yasal hak olarak düzenlenmemiştir; aşağıdaki mekanizmaların dışındaki iptal talepleri haksız şart (md. 5) veya TBK gibi genel hükümlere dayanır.

2022 sonrası kurallar (md. 50/2, 5, 8, 9; DTY md. 4/A, 5, 6):

• Devre tatil satışını yalnızca devre tatile konu mal üzerinde ayni hakkı olan satıcı yapabilir; kooperatif ya da şirket ortaklığı, dernek veya vakıf üyeliği yoluyla devre tatil hakkı tanınamaz. Devre mülk dâhil, ön ödemeli devre tatil sözleşmesi kurulamaz; devre mülk dışındaki sözleşmeler en çok on yıl için kurulur. Ancak TKHK geçici md. 3/2, değişikliğin yayımlandığı tarihte yapı ruhsatı alınmış taşınmazlarda, ön ödemeli satış dâhil eski usul satışlara ve ayni hak sahibi olmayan satıcılara yayım tarihinden itibaren beş yıl süreyle izin verir; bu kuralların hangi sözleşmeye uygulanacağı bu yüzden sözleşmenin tarihine ve taşınmazın ruhsat durumuna bağlıdır.
• Sözleşmeden en az bir gün önce, en az on iki punto ve anlaşılır dilde ön bilgilendirme formu verilir; bilgilendirmenin yapıldığını satıcı ispatlar. Tüketici sözleşme tarihini kendi el yazısıyla yazıp imzalar ve bir örnek alır.

Cayma. Tüketici sözleşmenin kurulmasından itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir (md. 50/6; DTY md. 7). Bildirimin süre dolmadan satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir; şahsi hak sağlayan devre tatilde yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla, devre mülkte noterlik aracılığıyla yapılır; satıcı cayma formunu sözleşme anında vermek zorundadır (DTY md. 8/1–2). Cayma ile devre tatil sözleşmesi ve birlikte düzenlenen yeniden satış, değişim ve diğer sözleşmeler kendiliğinden sona erer (md. 50/6; DTY md. 8/4). Ödeme bir kredi verenle yapılmış anlaşmaya dayanıyorsa bildirim süre içinde kredi verene de yöneltildiğinde bağlı kredi sözleşmesi de tazminatsız sona erer (md. 50/7; DTY md. 11).

Ödeme yasağı. Cayma süresi dolmadan satıcı tüketiciden herhangi bir ad altında ödeme isteyemez ve onu borç altına sokan belge alamaz. Alınmışsa bedel derhâl iade edilir; borç belgeleri tüketici yönünden geçersizdir (md. 50/6; DTY md. 9/1). Devre mülkte iade ve borç belgeleri, bildirimin ulaşmasından itibaren en çok 14 gün içinde geri verilir (md. 9/3).

Eksik bilgilendirme. Satıcı ön bilgilendirme formunu, sözleşme örneğini veya cayma formunu vermemişse tüketici 14 günle bağlı değildir; hak, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren en geç bir yıl sonra sona erer. Yükümlülükler bu bir yıl içinde yerine getirilirse 14 günlük süre o tarihten işlemeye başlar (DTY md. 10).

Uzun süreli tatil hizmeti. Ödemeler üyelik aidatı dâhil eşit yıllık bölümlere ayrılan bir plana göre yapılır. Satıcı her ödemeden en az 14 gün önce bildirim yapar; tüketici ilk iki yıllık ödemeden sonra her bildirimden itibaren 14 gün içinde cezai şart ödemeden sözleşmeyi feshedebilir (DTY md. 12, 13).

Kullanılmayan dönem ve eski sözleşmeler. Şahsi hak sağlayan devre tatilde tüketici bir dönemi kullanmayacağını tatilden en az 90 gün önce bildirirse o dönem için aidat, gider payı veya benzeri bedel istenemez (TKHK md. 50/10; DTY md. 17/A). Tüketicinin yönetmelikten doğan haklarından feragat ettiğini söyleyen kayıtlar geçersizdir (DTY md. 17). Sözleşmeye, kurulduğu tarihte yürürlükte olan hükümler uygulanır (DTY geçici md. 1; TKHK geçici md. 3).

Uyuşmazlık yukarıdaki yollara göre çözülür. Devre mülk gibi ayni hakka ilişkin uyuşmazlıklarda arabuluculuğun dava şartı olup olmadığı, talebin «taşınmazın aynından doğan» uyuşmazlık sayılıp sayılmamasına bağlıdır (md. 73/A/1-d).

Adımlar şöyle sıralanır:

1. Tarihleri saptayın. Sözleşmenin kurulduğu günü; form, sözleşme örneği ve cayma formunun size ne zaman verildiğini belirleyin.
2. 14 gün dolmadan bildirin. Yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla, devre mülkte noter aracılığıyla; bağlı kredi varsa kredi verene de gönderin.
3. Ödeme yaptıysanız iade isteyin. Cayma süresinde alınan bedel derhâl iade edilmelidir (md. 50/6).
4. Süre geçmişse belgelerin eksik olup olmadığını inceleyin: eksik bilgilendirmede bir yıllık uzatma, uzun süreli tatil hizmetinde fesih hakkı gündeme gelir.

Yurt dışında yaşayan tüketici

• Başvuru biçimi. Heyete başvuru e-Devlet’e bağlı değildir; elden, postayla veya avukat aracılığıyla da yapılabilir. Yabancı uyruklu başvuran pasaport ya da yabancı kimlik numarasını yazar; döviz cinsindeki değer, başvuru tarihindeki TCMB efektif döviz satış kuruyla Türk lirasına çevrilir (THHY md. 11/1, 3). Türkiye’de ikametgâhı olmayan yabancı uyruklu tüketici ivedi inceleme isteyebilir (md. 21/2). Yetkili heyet tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyettir; Türkiye’de yerleşim yeriniz yoksa işlemin yapıldığı yer kalır (TKHK md. 68/3).
• Temsil. Türkiye’de temsilci atayacaksanız vekâletnamenin biçimi için İngiltere’den vekâletname vermek sayfasına bakın.
• Hukuk ve yetki. Tüketici sözleşmeleri tarafların seçtiği hukuka tabidir; ancak tüketicinin mutad meskeni hukukunun emredici hükümlerinin sağladığı asgari koruma saklıdır (MÖHUK md. 26/1). Taşınmazlara ve kullanımlarına ilişkin sözleşmeler ise taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna tabidir (md. 25). Yurt dışında yaşayan birinin Türkiye’deki konut veya devre tatil alımında bu iki hükmün birlikte nasıl uygulanacağı kanun metninden açık değildir. Tüketici, kendi yerleşim yeri veya mutad meskeni ya da karşı tarafın işyeri veya yerleşim yeri Türk mahkemelerini seçebilir (md. 45).

Süreler tek tabloda

Tüketicilerin sık yaptığı hatalar

• Ayıbı bildirmeden onarmak. Ayıbın teslimde var olduğunu ispat güçleşir. Önce yazılı bildirim yapın, gerekirse delil tespiti isteyin (TKHK md. 10/1; HMK md. 400).
• İtiraz süresini on beş gün saymak. Yönetmelik eski süreyi koruyor; kanun iki haftadır (TKHK md. 70/3). Güvenli olan iki hafta hesaplamaktır.
• Cayma süresini kaçırmak. Süre sözleşmenin kurulmasından işler (DTY md. 7); son güne bırakmayın.

Hazırlanacak belgeler

• Kimlik veya pasaport; temsilci aracılığıyla işlem yapılacaksa vekâletname.
• Satış, kredi veya devre tatil sözleşmesi ve tüm ekleri; ön bilgilendirme ve cayma formları.
• Fatura, makbuz, dekont, hesap özeti ve ödeme planı.
• Ayıbı gösteren fotoğraf, video, ekspertiz raporu, servis ve arıza kayıtları.
• Satıcı, banka veya sağlayıcıyla yazışmalar ve gönderim tarihini gösteren belgeler; teslim veya cayma tarihlerini gösteren belgeler.